Ulica Celna
Położenie
Ul. Celna leży na Starym Mieście, przebiega od ulicy Brzozowej do Jezuickiej (łączy sie z Jezuicką przy Rynku Starego Miasta).
Pochodzenie nazwy
Nazwa pochodzi od komory celnej przy murach miejskich.
Ulica wcześniej nosiła nazwę Gnojna. Za murami obronnymi, u wylotu tej ulicy, mieszkańcy wyrzucali wszystkie nieczystości. Przez wieki uzbierało się tych nieczystości bardzo dużo i dzisiaj możemy patrzeć na Pragę z tarasu widokowego, usytuowanego na szczycie Gnojnej Góry.
Nieco historii
Niewielka ulica łącząca Jezuicką z Bugajem wytyczona przy
lokacji Starej Warszawy była wówczas znacznie węższa, prowadziła do furty,
później bramy w murach obronnych. Zwana Gnojną lub Gnojową, gdyż wywożono tędy
nieczystości na wysypisko zwane Górą Gnojową. Ulicę przecinała wąska uliczka
przymurna, wychodziły na nią oficyny domów przy Rynku i Jezuickiej. W XVIII w.
na miejscu tych oficyn wzniesiono kamienice, które wchłonęły mur obronny. W
1833 bramę rozebrano, ulicę poszerzono, jednocześnie zmieniono jej nazwę na
Celną od pobliskiej Komory Celnej. W latach 1920-1923 na dawnej Górze Gnojowej
przy Celnej i Brzozowej wzniesiono wielki gmach mieszkalny PKO (arch. M.
Lalewicz), a obok schody kamienne prowadzące do ul. Bugaj. Zabudowa zniszczona
w 1944, została odtworzona w latach 1954-1961. W 1957 Komisja Badań Dawnej
Warszawy odkryła przy skrzyżowaniu Brzozowej i Celnej domek gotycki z drugiej
połowy XV w., oparty na dwóch arkadach ostrołukowych rozpiętych nad dawną
uliczką przymurną. Znaleziono też ślady po bramie Gnojnej: fragment łuku
przejazdowego i fragment fundamentu. Przy odbudowie narożnego domu uwzględniono
elementy gotyckie i odtworzono część uliczki przymurnej.
źródło: "Ulice i place Warszawy" - Eugeniusz Szwankowski, Wydawnictwo Naukowe PWN SA
