Ulica Solec

Położenie
Ulica leży na Powiślu, biegnie od ul. Łazienkowskiej do ul. Tamka. Jej przebieg jest nieciągły. Pierwszy odcinek, od ul. Łazienkowskiej do placu Soleckiego to fragment "Wisłostrady". Drugi rozpoczyna sie od placu Soleckiego i kończy sie na ul. Tamka.

Nieco historii
Była to stara droga łącząca wieś Solec przystań handlu solą na Wiśle i komorę istniejącą już w XII, a może nawet w XI w., przez wąwóz Tamki z traktem biegnącym z południa na północ przez ulice Kopernika i Krakowskie Przedmieście; łączyła miasto Starą Warszawę z Solcem, który w końcu XIV w. został podporządkowany jej jurysdykcji. Wzdłuż niej zabudowała się wieś Solec, przy niej stał zapewne kościół parafialny; bieg drogi uwarunkowany był linią brzegu Wisły nadając jej kształt łukowaty i nieregularny. W 1409 wieś Solec została przeniesiona na inne miejsce w związku ze zmianą koryta Wisły. Droga i wieś były często nawiedzane przez powodzie, m. in. w 1493, gdy Solec został zniszczony. Po zniszczeniach szwedzkich 1656 na Solcu pozostały tylko 24 domy. Oprócz drewnianych domów mieszkalnych znajdowały się przy nim liczne składy i magazyny oraz żupy solne. W latach 1688-1726 przy Solcu wybudowano w stylu barokowym niewielki kościół i klasztor Trynitarzy. W połowie XVIII w. Solec był zabudowany po obu stronach od Tamki do Ludnej, a dalej na południe tylko po stronie zachodniej do Wilanowskiej (ob. ul. Gwardzistów); druga strona biegła brzegiem Wisły. Przy ulicy ciągnęły się liczne ogrody. Niektóre posesje powstałe z parcelacji ról były bardzo rozległe i miały przeważnie kształt wydłużony, z obszernymi podwórzami. W XVIII w. przy Solcu powstały zaczątki dzielnicy przemysłowej; w połowie stulecia młyny i wytwórnie krochmalu, których liczba dochodziła do 10. W drugiej połowie XVIII w. zbudowano tu parę siedzib magnackich: pałacyk Symonowicza (pod nr 2/932, obecnie 37 przy rogu ul.Zagórnej); pałac Kazimierza Poniatowskiego, brata króla, wybudowany w latach 1771/1772 (wg proj. arch. S. B. Zuga) na posesji niedaleko Ludnej (nr 2/915), z obszernymi oficynami i rozległym dziedzińcem. Przy pałacu założony został pierwszy w Warszawie park angielski i ogród użytkowy. W latach 1783/1784 pałac stał się własnością Aleksandra Sapiehy. W 1784 przy Solcu usytuowanych było 6 browarów, żupa królewska, 22 magazyny należące przeważnie do magnatów i 1 spichlerz, na rzece stały 2 młyny wodne, tzw. pływaki. Zabudowa mieszkalna składała się z pałacu, pałacyku, 7 domów murowanych oraz 53 dworków i domów drewnianych. W jednym z ogrodów należących do króla zasadzono w 1790 r. drzewka morwowe i hodowano jedwabniki. W końcu XVIII w. liczba budynków na Solcu doszła do 120. Ok. 1800 na posesjach sięgających od Solca po ul.Okrąg stanęły obszerne magazyny solne. Na początku XIX w. rozebrano główny korpus pałacu Sapiehów; skrzydła przetrwały do 1874. Ulica została wybrukowana na początku XIX w., ale tylko na przestrzeni 300 m od Tamki. W 1813 katastrofalny wylew Wisły zniszczył Solec, zawalił się brzeg wiślany, zniszczone zostały bruki i domy. W latach 1825-1830 budowano wzdłuż Solca od magazynu rządowego do ul.Bednarskiej bulwar kamienny. W 1817 rozpoczęła się na Solcu rozbudowa dzielnicy przemysłowej: w tymże roku założono rządową wytwórnię kobierców i tkanin wełnianych. W 1823 wybudowano fabrykę chemiczną Leona Hirschmana i Jana Kijewskiego; w latach 1826/1827 na trzech posesjach Łubieńscy wybudowali wielki młyn parowy (arch. arch. A. Schuch i A. Gołoński), w 1826 uruchomiono drugi młyn zaopatrzony w walce stalowe. W 1827 wystawiono wielki browar Wojciecha Sommera. W 1830 ukończono budowę obszernego magazynu solnego z wielkim dźwigiem, zwanym windugą, służącym do wyładunku soli ze statków. W 1823 Solec został przecięty Al.Jerozolimskimi stanowiącymi nowy, dogodny dojazd do Nowego Światu. W 1837 Piotr Steinkeller część młyna przebudował na olejarnię, tartak i fabrykę powozów. Młyn i zakłady przemysłowe połączył z Wisłą pierwszą w Warszawie koleją konną, której tory przecinały Solec. Po 1840 na posesji 24/2934a urządzono rzeźnię, która przetrwała do ok. 1930. W 1847 uruchomiono na Solcu przystań i warsztaty żeglugi parowej należące do hr. Andrzeja Zamoyskiego; przy Solcu znajdowały się liczne gospody flisackie. W połowie XIX w. zabudowa Solca składała się z 43 kamienic i domów murowanych oraz 23 drewnianych. Znaczną liczbę domów i placów wykupił Józef Janasz, właściciel spichrza i jatek na Solcu. W 1854 pożar zniszczył młyn parowy, a w 1868 - fabrykę chemiczną. W tym samym roku bankier Jan Bloch wybudował na terenie zniszczonego młyna koszary. W tym czasie zakłady Steinkellera przejęła spółka Stanisław Lilpop i Wilhelm Rau, rozbudowując je na dużą fabrykę produkującą wagony kolejowe, mosty, kotły i urządzenia dla wodociągów warszawskich. W XIX w. na Solcu czynna była przystań, z której przeprawiano się łodziami na Saską Kępę. W 1873 wybudowano pod ulicą kryty kanał ściekowy z bali drewnianych i ułożono bruk. Ok. 1875 rozparcelowano pod zabudowę dawne ogrody księcia Kazimierza Poniatowskiego. W 1896 podniesiono i uregulowano poziom jezdni, a w dwa lata później w związku z regulacją wybrzeża Wisły przedłużono ulicę. W 1897 otwarto przytułek im. św. Franciszka Salezego dla niezdolnych do pracy, do dziś istniejący poza nowymi blokami (pod ob. nr 36). Ok. 1910 nad Solcem wybudowano wiadukt mostu Poniatowskiego, a w latach trzydziestych - wiadukt kolejowej linii średnicowej. Ok. 1922 przez Solec od Dobrej do Ludnej przeprowadzono linię tramwajową. W 1920 przy rogu ul.Solec i ul.Czerwonego Krzyża umieszczono siedzibę Kasy Chorych, później Ubezpieczalni Społecznej; w 1937 wybudowano szpital Ubezpieczalni. W latach trzydziestych w pobliżu Tamki wzniesiono kilka domów mieszkalnych. W latach okupacji Solec był widownią egzekucji hitlerowskich, m.in. na terenie domu 63 Niemcy rozstrzelali kilkudziesięciu więźniów Pawiaka (tablica pamiątkowa). Podczas powstania 1944 Solec był miejscem zaciekłych walk oddziałów Armii Krajowej i Armii Ludowej oraz desantu z Pragi 3 Dywizji Piechoty I Armii WP, która na Solcu utworzyła tzw. przyczółek czerniakowski. Zabudowa ulicy została w większości zniszczona, ocalały nieliczne domy w pobliżu Al.3 Maja. Po wojnie wzdłuż Solca, Czerniakowskiej i Rozbrat od Al.3 Maja na północy do ul.Przemysłowej na południu założono Centralny Park Kultury (obecnie Park marsz. E. Rydza-Śmigłego), a nad Wisłą położono płytę upamiętniającą miejsce desantu WP. Odbudowano pałacyk Symonowicza. Wyburzono znaczną część dawnej zabudowy, wznosząc nowoczesne bloki mieszkaniowe, wśród nich wiele wysokościowców.
źródło: "Ulice i place Warszawy" - Eugeniusz Szwankowski, Wydawnictwo Naukowe PWN SA

Od 1973 roku w budynku przy ul. Solec 24 mieści się Muzeum Azji i Pacyfiku - więcej o Muzeum .
Przy ul. Solec 63 stoi mały, klasycystyczny budynek magazynu solnego powstały około 1850 r. - więcej o magazynie.
Przy ul. Solec 61 znajduje się Kościół Świętej Trójcy ( więcej o kościele ) a przy nim Muzeum Archidiecezji Warszawskiej (więcej o Muzeum ).
(informacje ze strony "Pierwsza Warszawska Agenda 21" ).

Galeria